Thursday, February 5, 2026

Padyāvalī by Rūpa Gosvāmī - Bhajana Māhātmya

श्रीपद्यावली

श्रील रूप गोस्वामी द्वारा संकलित
Śrī Padyāvalī complied by Śrīla Rūpa Gosvāmī

भजन माहात्म्य
Bhajana Māhātmya

श्रीपद्यवाली श्लोक ८ (छन्द : शार्दूलविक्रीड़ितम)
व्याधस्याचरणं ध्रुवस्य च वयो विद्या गजेन्द्रस्य का
का जातिर्विदुरस्य यादवपतेरुग्रस्यकिं पौरुषम् ।
कुब्जायाः किमु नाम रूपमधिकं किं तत्सुदाम्नो धनं
भक्त्या तुष्यति केवलं न च गुणैर्भक्तिप्रियो माधवः ॥

अनुवाद
भक्तिप्रिय श्रीमाधव केवल विशुद्ध भक्ति से ही शरणागत जन पर प्रसन्न हो जाते है, भक्ति रहित गुणों से नहीं। यदि केवल गुणों से ही प्रसन्न होते तो व्याध का कौनसा अच्छा आचरण था। ध्रुव महाराज तो मात्र पांच वर्ष के थे। गजेन्द्रके पास कौन-सी विद्या थी ? विदुरकी कौन-सी ऊँची जाति थी ? यदुपति उग्रसेनका कौन-सा पराक्रम था? कुब्जाका कौनसा सुन्दर रूप था ? सुदामाके पास कौन-सा धन था ?

śrīpadyavālī Verse 8 (meter : śārdūlavikrīr̤itama)
vyādhasyācaraṇaṃ dhruvasya ca vayo vidyā gajendrasya kā
kā jātirvidurasya yādavapaterugrasyakiṃ pauruṣam .
kubjāyāḥ kimu nāma rūpamadhikaṃ kiṃ tatsudāmno dhanaṃ
bhaktyā tuṣyati kevalaṃ na ca guṇairbhaktipriyo mādhavaḥ
Translation
What was the good conduct of the hunter Dharma? Did Dhruva have age? Did Gajendra have knowledge? Did Kubjā have special beauty? Did Sudāmā have wealth? Did Vidura have a noble lineage? Did the King of the Yadus, Ugrasena, have valor? He whose pleasure is bhakti, Mādhava, Is satisfied only by bhakti, And not by qualities [such as those aforementioned].

श्रीपद्यवाली श्लोक १२  (छन्द : मालिनी)
अलमलमियमेव प्राणिनां पातकानां
निरसनविषये या कृष्ण कृष्णेति वाणी।
यदि भवति मुकुन्दे भक्तिरानन्दसान्द्रा
विलुठती चरणाब्जे मोक्षसम्राज्यलक्ष्मीः॥
रचनाकार - श्रीसर्वज्ञ 

अनुवाद 
हे कृष्ण! हे कृष्ण! यह वाणी सभी प्राणी के समस्त पापों को नाश करने हेतु ही पर्याप्त है। और यदि मुक्तिप्रदाता श्री मुकुंद के चरणकमलों में सान्द्रानंदा प्रेमाभक्ति प्राप्त हो जाये तो स्वयं मोक्ष भी इन भक्त के चरणों में लोटपोट हो जाते है। 

śrīpadyavālī Verse 12 (meter :  malini)
alamalamiyameva prāṇināṃ pātakānāṃ
nirasanaviṣaye yā kṛṣṇa kṛṣṇeti vāṇī
yadi bhavati mukunde bhaktirānandasāndrā
viluṭhatī caraṇābje mokṣasamrājyalakṣmīḥ
Author : śrīsarvajña
Translation
The words kṛṣṇa! kṛṣṇa! are sufficient to purify all the sins of all living entities. If they have blissful service to the Lord, then the goddess of liberation bows before their lotus feet.


श्लोक १४ (छन्द : रथोद्धता )
कृष्णभक्तिरसभाविता मतिः क्रियतां यदि कुतोपि लभ्यते।
तत्र लौल्यमपि मूल्यमेकलं जन्मकोटि-सुकृतैार्न लभ्यते॥

अनुवाद
कृष्ण भावनामृत में शुद्ध भक्ति करोडो जन्मों के पुण्य कार्य के द्वारा भी प्राप्त नहीं हो सकती। इसे प्राप्त करने का केवल एक ही मूल्य है - तीब्र लालसा। यदि यह कहीं मिल जाए, तो तुरंत इसे खरीद लेना चाहिए।
- श्री रामानन्द राय

Verse 14 (meter : rathoddhatā)
kṛṣṇabhaktirasabhāvitā matiḥ kriyatāṃ yadi kutoapi labhyate
tatra laulyamapi mūlyamekalaṃ janmakoṭi-sukṛtaiārna labhyate.
Translation
Pure devotional service in Kṛṣṇa consciousness can not be had even by pious activity in hundreds and thousands of lives. It can be obtained only by paying one price - that is, intense greed to obtain it. If it is available somewhere, one must purchase it without any delay.
- śrī Rāmānanda Rāya

No comments:

Post a Comment

Uttamasloka Kathamritam

उत्तमश्लोक कथामृतम उत्तमश्लोक कथामृतम श्रील प्रभुपाद और महान आचार्यों के मार्गदर्शन...