Friday, February 13, 2026

Padyāvalī by Rūpa Gosvāmī - Nāma Māhātmyam (नाम माहात्म्यम्)

श्रीपद्यावली

श्रील रूप गोस्वामी द्वारा संकलित
Śrī Padyāvalī complied by Śrīla Rūpa Gosvāmī

नाम माहात्म्यम्
Nāma Māhātmyam

श्रीपद्यावली श्लोक १९ (छन्द : स्रग्धरा )
कल्याणानां निधानं कलिमलमथनं पावनं पावनानां
पाथेयं यनमुमुक्षोः सपदि परपदप्राप्तये प्रोच्चामानम्।
विश्रामस्थानमेकं कविवरवचसां जीवनं सज्जनानां
बीजं धर्मद्रुमस्य प्रभवतु भवतां भूतये कृष्णनाम ॥

अनुवाद
कृष्ण का पवित्र नाम, जो सभी पारलौकिक खुशियों का भंडार है, कलियुग के पापों का नाश करने वाला, सभी पवित्र द्रव्यों में सबसे पवित्र, आध्यात्मिक जगत के रास्ते पर चलते हुए साधुओं का भोजन, महान संतों, दार्शनिकों तथा कवियों की पवित्र वाणी का एकमात्र विश्रामस्थल हैं, सज्जनों का जीवन, और धर्म रूपी वृक्ष का बीज, आप सभी को सुमङ्गल प्रदान करें।
- किसी अनजान कवी

Padyāvalī Verse 19 (meter : sragdharā)
kalyāṇānāṃ nidhānaṃ kalimalamathanaṃ pāvanaṃ pāvanānāṃ
pātheyaṃ yanamumukṣoḥ sapadi parapadaprāptaye proccāmānam
viśrāmasthānamekaṃ kavivaravacasāṃ jīvanaṃ sajjanānāṃ
bījaṃ dharmadrumasya prabhavatu bhavatāṃ bhūtaye kṛṣṇanāma
Translation
May Kṛṣṇa's holy name, which is a reservoir of all transcendental happiness, the destructor of Kaliyuga sins, the most purifying of all purifying things, the saintly person's food as he traverse the path to the spiritual world, pleasure garden where the voices of the greatest saints, philosophers and poets play, the life of the righteous, and the seed of the tree of religion, bring transcendental auspiciousness to you all.
- Athur unknown

श्रीपद्यावली श्लोक २२ (छन्द : शार्दूलविक्रीड़ितम् )
चेतो-दर्पण-मार्जनं भव-महा-दावाग्नि-निर्वापणं
श्रेयः-कैरव-चन्द्रिका-वितरणं विद्या-वधू-जीवनम्
आनन्दाम्बुधि-वर्धनं प्रति-पदं पूर्णामृतास्वादनं
सर्वात्म-स्नपनं परं विजयते श्री-कृष्ण-सण्कीर्तनम्॥

अनुवाद
भगवान कृष्ण के पवित्र नाम के संकीर्तन की परम विजय हो, जो ह्रदय रूपी दर्पण को स्वच्छ बना सकता है और भवसागर रूपी प्रज्ज्वलित अग्नि के दुखों का शमन कर सकता है। यह संकीर्तन उस वर्धमान चन्द्रमा के समान है, हो समस्त जीवों के लिए सौभाग्य रूपी श्वेतकमल का वितरण करता है। यह समस्त विद्या का जीवन है। कृष्ण के पवित्र नाम का कीर्तन दिव्य जीवन के आनंदमय सागर विस्तार करता है। यह सबों को शीतलता प्रदान करता है और मनुष्यों को प्रति पग पर पूर्ण अमृत का आस्वादन करने में समर्थ बनाता है।
- भगवान श्रीचैतन्य महाप्रभु

Padyāvalī Verse 22 (meter : Śārdūlavikrīr̤itam)
ceto-darpaṇa-mārjanaḿ bhava-mahā-dāvāgni-nirvāpaṇaḿ
śreyaḥ-kairava-candrikā-vitaraṇaḿ vidyā-vadhū-jīvanam
ānandāmbudhi-vardhanaḿ prati-padaḿ pūrṇāmṛtāsvādanaḿ
sarvātma-snapanaḿ paraḿ vijayate śrī-kṛṣṇa-sańkīrtanam
Translation
Let there be all victory for the chanting of the holy name of Lord Kṛṣṇa, which can cleanse the mirror of the heart and stop the miseries of the blazing fire of material existence. That chanting is the waxing moon that spreads the white lotus of good fortune for all living entities. It is the life and soul of all education. The chanting of the holy name of Kṛṣṇa expands the blissful ocean of transcendental life. It gives a cooling effect to everyone and enables one to taste full nectar at every step.
- Bhagavāna Śrīcaitanya Mahāprabhu

श्रीपद्यावली श्लोक २५ (छन्द : अनुष्टुभ् )
नाम चिन्तामणिः कृष्णश्चैतन्य-रस-विग्रहः।
पूर्णः शुद्धो नित्यमुक्तोऽभिन्नत्वान्नामनामिनोः॥

अनुवाद
कृष्ण का पवित्र नाम दिव्य रूप से आनंदमय है। यह सभी प्रकार के आध्यात्मिक वर देने वाला है, क्योंकि यह समस्त आनन्द के आगार, स्वयं कृष्ण है। कृष्णा का नाम पूर्ण है और यह सभी दिव्य रसों का स्वरुप है। यह किसी भी स्थिति में भौतिक नाम नहीं है और यह स्वयं कृष्ण से किसी भी प्रकार से कम शक्तिशाली नहीं है। चूँकि कृष्ण का नाम भौतिक गुणों से कलुषित नहीं होता, अतएव इसका माया से लिप्त होने का प्रश्न ही नहीं उठता। कृष्ण का नाम सदैव मुक्त तथा आध्यात्मिक है, यह कभी भी भौतिक प्रकृति के नियमों द्वारा बढ़ नहीं होता। ऐसा इसलिए है क्योंकि कृष्ण-नाम तथा स्वयं कृष्ण अभिन्न हैं।
- पद्म पुराण

Padyāvalī Verse 25 (meter : Anuṣṭubh)
nāma cintāmaṇiḥ kṛṣṇaścaitanya-rasa-vigrahaḥ
pūrṇaḥ śuddho nityamukto'bhinnatvānnāmanāminoḥ
Translation
The holy name of Kṛṣṇa is transcendentally blissful. It bestows all spiritual benedictions, for it is Kṛṣṇa Himself, the reservoir of all pleasure. Kṛṣṇa’s name is complete, and it is the form of all transcendental mellows. It is not a material name under any condition, and it is no less powerful than Kṛṣṇa Himself. Since Kṛṣṇa’s name is not contaminated by the material qualities, there is no question of its being involved with māyā. Kṛṣṇa’s name is always liberated and spiritual; it is never conditioned by the laws of material nature. This is because the name of Kṛṣṇa and Kṛṣṇa Himself are identical.
- Padma Purāṇa

श्रीपद्यावली श्लोक २५ (छन्द : मालिनी )
मधुरमधुरमेतन्मङ्गलं मङ्गलानां
सकलनिगमवल्लीसत्फलं चित्स्वरूपम् ।
सकृदपि परिगीतं श्रद्धया हेलया वा
भृगुवर नरमात्रं तारयेत्कृष्णनाम ॥

अनुवाद
हे भृगु श्रेष्ठ, मधुर से भी मधुर, मङ्गलों का भी मङ्गलकारक, सम्पूर्ण वैदिक साहित्य रूपी लता का सुन्दर फल. एवं चैतन्यस्वरूप श्रीकृष्णनाम का श्रद्धा के साथ अथवा अवमानना से, एकबार भी उच्चारण कर लिया तो जीव मात्र को अनायास संसारसागर से तार लेता हैं।
- स्कन्द पुराण

Padyāvalī Verse 25 (meter : Mālinī)
madhura-madhuram etan maṅgalaṁ maṅgalānāṁ
sakala-nigama-vallī-sat-phalaṁ cit-svarūpam
sakṛd api parigītaṁ śraddhayā helayā vā
bhṛgu-vara nara-mātraṁ tārayet kṛṣṇa-nāma
Translation
Kṛṣṇa's name is sweetest of all sweets, the most auspicious of all auspicious things, the transcendental vine of all Vedic literature. O best of the Bhrigus, chanted even once, either with faith or contempt, delivers the chanter.
- Skanda Purāṇa

श्रीपद्यावली श्लोक ३० (छन्द : अनुष्टुभ् )
विचेयानि विचार्याणि विचिन्त्यानि पुनः पुनः ।
कृपणस्य धनानीव त्वन्नामानि भवन्तु नः ॥

अनुवाद
हे दयामय! जिस प्रकार एक कृपण अपने धन का निरंतर सञ्चय, चिंतन और संरक्षण करता है, उसी प्रकार मैं आपके पवित्र नामों का बार-बार चयन, चिंतन और ध्यान करूँ।
- श्री भवानन्द

Padyāvalī Verse 30 (meter : Anuṣṭubh)
viceyāni vicāryāṇi vicintyāni punaḥ punaḥ
kṛpaṇasya dhanānīva tvan-nāmāni bhavantu naḥ
Translation
May Your holy names be selected, reflected upon, and meditated upon again and again, just as a miser constantly contemplates and protects his wealth.
- Śrī Bhavānanda

श्रीपद्यावली श्लोक ३१ (छन्द : वसन्ततिलकम् )
नाम्नाम् अकारि बहुधा निज-सर्व-शक्तिस्
तत्रार्पिता नियमितः स्मरणे न कालः
एतादृशी तव कृपा भगवन् ममापि
दुर्दैवम् ईदृशम् इहाजनि नानुरागः॥

अनुवाद
हे प्रभु, हे पूर्ण पुरुषोत्तम भगवान, आपके पवित्र नाम में जीव के लिए सर्व सौभाग्य निहित है, अतः आपके अनेक नाम है यथा कृष्ण तथा गोविन्द, जिनके द्वारा आप अपना विस्तार करते हैं। आपने अपने इन नामों में अपनी सारि शक्तियाँ भर दी हैं और उनका स्मरण करने के लिए कोई निश्चित नियम भी नहीं है। हे प्रभु, यद्यपि आप अपने पवित्र नामों की उदारतापूर्वक शिक्षा देकर पतित बद्ध जीवों पर ऐसी कृपा करते हैं, किन्तु मैं इतना अभागा हूँ की मैं पवित्र नाम का जप करते समय अपराध करता हूँ, अतः मुझमे जप करने के लिए अनुराग उत्पन्न नहीं हो पता हैं।
- भगवान श्रीचैतन्य महाप्रभु

Padyāvalī Verse 31 (meter : Vasantatilakam )
nāmnām akāri bahudhā nija-sarva-śaktis
tatrārpitā niyamitaḥ smaraṇe na kālaḥ
etādṛśī tava kṛpā bhagavan mamāpi
durdaivam īdṛśam ihājani nānurāgaḥ
Translation
My Lord, O Supreme Personality of Godhead, in Your holy name there is all good fortune for the living entity, and therefore You have many names, such as “Kṛṣṇa” and “Govinda,” by which You expand Yourself. You have invested all Your potencies in those names, and there are no hard and fast rules for remembering them. My dear Lord, although You bestow such mercy upon the fallen, conditioned souls by liberally teaching Your holy names, I am so unfortunate that I commit offenses while chanting the holy name, and therefore I do not achieve attachment for chanting.
- Bhagavāna Śrīcaitanya Mahāprabhu

सर्वोच्च आशीर्वाद के प्रदाता | Gajendra Moksha Stuti 19 Part 2 | SB 8.3.19 | 07 Feb 2026

Thursday, February 5, 2026

Padyāvalī by Rūpa Gosvāmī - Bhajana Māhātmya

श्रीपद्यावली

श्रील रूप गोस्वामी द्वारा संकलित
Śrī Padyāvalī complied by Śrīla Rūpa Gosvāmī

भजन माहात्म्य
Bhajana Māhātmya

श्रीपद्यवाली श्लोक ८ (छन्द : शार्दूलविक्रीड़ितम)
व्याधस्याचरणं ध्रुवस्य च वयो विद्या गजेन्द्रस्य का
का जातिर्विदुरस्य यादवपतेरुग्रस्यकिं पौरुषम् ।
कुब्जायाः किमु नाम रूपमधिकं किं तत्सुदाम्नो धनं
भक्त्या तुष्यति केवलं न च गुणैर्भक्तिप्रियो माधवः ॥

अनुवाद
भक्तिप्रिय श्रीमाधव केवल विशुद्ध भक्ति से ही शरणागत जन पर प्रसन्न हो जाते है, भक्ति रहित गुणों से नहीं। यदि केवल गुणों से ही प्रसन्न होते तो व्याध का कौनसा अच्छा आचरण था। ध्रुव महाराज तो मात्र पांच वर्ष के थे। गजेन्द्रके पास कौन-सी विद्या थी ? विदुरकी कौन-सी ऊँची जाति थी ? यदुपति उग्रसेनका कौन-सा पराक्रम था? कुब्जाका कौनसा सुन्दर रूप था ? सुदामाके पास कौन-सा धन था ?

śrīpadyavālī Verse 8 (meter : śārdūlavikrīr̤itama)
vyādhasyācaraṇaṃ dhruvasya ca vayo vidyā gajendrasya kā
kā jātirvidurasya yādavapaterugrasyakiṃ pauruṣam .
kubjāyāḥ kimu nāma rūpamadhikaṃ kiṃ tatsudāmno dhanaṃ
bhaktyā tuṣyati kevalaṃ na ca guṇairbhaktipriyo mādhavaḥ
Translation
What was the good conduct of the hunter Dharma? Did Dhruva have age? Did Gajendra have knowledge? Did Kubjā have special beauty? Did Sudāmā have wealth? Did Vidura have a noble lineage? Did the King of the Yadus, Ugrasena, have valor? He whose pleasure is bhakti, Mādhava, Is satisfied only by bhakti, And not by qualities [such as those aforementioned].

श्रीपद्यवाली श्लोक १२  (छन्द : मालिनी)
अलमलमियमेव प्राणिनां पातकानां
निरसनविषये या कृष्ण कृष्णेति वाणी।
यदि भवति मुकुन्दे भक्तिरानन्दसान्द्रा
विलुठती चरणाब्जे मोक्षसम्राज्यलक्ष्मीः॥
रचनाकार - श्रीसर्वज्ञ 

अनुवाद 
हे कृष्ण! हे कृष्ण! यह वाणी सभी प्राणी के समस्त पापों को नाश करने हेतु ही पर्याप्त है। और यदि मुक्तिप्रदाता श्री मुकुंद के चरणकमलों में सान्द्रानंदा प्रेमाभक्ति प्राप्त हो जाये तो स्वयं मोक्ष भी इन भक्त के चरणों में लोटपोट हो जाते है। 

śrīpadyavālī Verse 12 (meter :  malini)
alamalamiyameva prāṇināṃ pātakānāṃ
nirasanaviṣaye yā kṛṣṇa kṛṣṇeti vāṇī
yadi bhavati mukunde bhaktirānandasāndrā
viluṭhatī caraṇābje mokṣasamrājyalakṣmīḥ
Author : śrīsarvajña
Translation
The words kṛṣṇa! kṛṣṇa! are sufficient to purify all the sins of all living entities. If they have blissful service to the Lord, then the goddess of liberation bows before their lotus feet.


श्लोक १४ (छन्द : रथोद्धता )
कृष्णभक्तिरसभाविता मतिः क्रियतां यदि कुतोपि लभ्यते।
तत्र लौल्यमपि मूल्यमेकलं जन्मकोटि-सुकृतैार्न लभ्यते॥

अनुवाद
कृष्ण भावनामृत में शुद्ध भक्ति करोडो जन्मों के पुण्य कार्य के द्वारा भी प्राप्त नहीं हो सकती। इसे प्राप्त करने का केवल एक ही मूल्य है - तीब्र लालसा। यदि यह कहीं मिल जाए, तो तुरंत इसे खरीद लेना चाहिए।
- श्री रामानन्द राय

Verse 14 (meter : rathoddhatā)
kṛṣṇabhaktirasabhāvitā matiḥ kriyatāṃ yadi kutoapi labhyate
tatra laulyamapi mūlyamekalaṃ janmakoṭi-sukṛtaiārna labhyate.
Translation
Pure devotional service in Kṛṣṇa consciousness can not be had even by pious activity in hundreds and thousands of lives. It can be obtained only by paying one price - that is, intense greed to obtain it. If it is available somewhere, one must purchase it without any delay.
- śrī Rāmānanda Rāya

Padyāvalī by Rūpa Gosvāmī - Śrīkṛṣṇasya Mahimā

श्रीपद्यावली

श्रील रूप गोस्वामी द्वारा संकलित
Śrī Padyāvalī complied by Śrīla Rūpa Gosvāmī

श्रीकृष्णस्य महिमा
Śrīkṛṣṇasya Mahimā

श्लोक ६ (छन्द : शार्दूलविक्रीड़ितम )
अम्बोधिः स्थलतां स्थलं जलधितां धुलीलवः शैलातां 
शीलो मृतकणतां तृणां कुलिश्तां वज्रं तृणाक्षीणतां। 
वह्निः शीतलतां हिमं दहनतायामिति यस्येच्छया 
लीला-दुर्ललिताद्भुत-व्यसनीने कृष्णाय तस्मै नमः।  

अनुवाद
जिनकी इच्छा शक्ति से समुद्र स्थल और स्थल समुद्र बन जाता है, धूलिकण पर्वत और पर्वत धूलिकण, तृण वज्र और वज्र तृण से भी बलहीन, अग्नि शीतल एवं परम शीतल हिम भी अग्नि भाव को प्राप्त हो जाता है, अतएव जिनकी लीला शक्ति अज्ञेय है, इस प्रकार अद्भुत अचिन्त्य  गुणों से परिपूर्ण कृष्ण को हमारा नमन। 

Verse 6 (meter : śārdūlavikrīr̤itama)
ambodhiḥ sathalatāṃ sthalaṃ jaladhitāṃ dhulīlavaḥ śailātāṃ 
śīlo mṛtakaṇatāṃ tṛṇāṃ kuliśtāṃ vajraṃ tṛṇākṣīṇatāṃ. 
vahniḥ śītalatāṃ himaṃ dahanatāyāmiti yasyecchayā 
līlā-durlalitādbhuta-vyasanīne kṛṣṇāya tasmai namaḥ.

Translation

श्लोक ७ 

Verse 7 (meter : śārdūlavikrīr̤itama)

Translation

धर्म से अर्थ, मुक्ति का पथ | Gajendra Moksha Stuti 18 19 | SB 8.3.18-19 ...

Wednesday, February 4, 2026

Padyavali by Rupa Gosvami - Grantharambhe Mangalacharana

श्रीपद्यावली

श्रील रूप गोस्वामी द्वारा संकलित
Śri Padyāvalī complied by Śrīla Rūpa Gosvāmī

ग्रन्थारम्भे मङ्गलाचरण 
Granthārambhe Maṅgalācaraṇa

श्रीपद्यवाली श्लोक १ (छन्द : वसन्ततिलकम)
पद्यावली विरचित रसिकैर्मुकुन्द-
सम्बन्ध-बन्धुर-पदा प्रमोदर्मिसिंधुः।   
रम्या समस्ततमसां दामनी क्रमेण 
संगृह्यते कृतिकदम्बक-कौतुकाय। 

अनुवाद
श्रीकृष्ण के सम्बन्ध में परम मनोहर पदों से युक्त, अतएव आनन्दतरङ्गों की समुद्रस्वरूपा एवं समस्त अज्ञानता विनाशकारिणी परम रमणिया यह पद्यावली , भक्तिरस के रसिक भक्तगणों के द्वारा निर्मित हुई है। समस्त भक्तों के परम आनंद के लिए यह सङ्कलन किया गया है। 

śrīpadyavālī Verse 1 (meter : vasantatilakam)
padyāvalī viracita rasikairmukunda-
sambandha-bandhura-padā pramodarmisiṃdhuḥ.   
ramyā samastatamasāṃ dāmanī krameṇa 
saṃgṛhyate kṛtikadambaka-kautukāya.

Translation
This Padyavali (Anthology of Poetry) was written by devotees expert in the mellows of devotional service. This book contains many beautiful verses, which have been collected for the pleasure of the devotees. It illuminates the darkness of ignorance, and it is an ocean of transcendental bliss.

श्रीपद्यवाली श्लोक २ (छन्द : अनुष्टुभ्)
नमो नलिननेत्राय वेणुवाद्यविनोदिने।  
राधाधर-सुधापान-शालीने वनमालिने। 

अनुवाद 
जिनके दोनों नेत्र विकसित कमल के सदृश है और जो भक्तों के आनंद के हेतु वेणुवाद्य क्रीड़ा में तत्पर है, एवं जो श्रीराधिका के अधरामृत पान करते हैं, वनमाला से  सुशोभित ऐसे श्री कृष्ण के लिए हमारा बारम्बार नमस्कार है। 

śrīpadyavālī Verse 2 (meter : anushtubh)
namo nalinanetrāya veṇuvādyavinodine.
rādhādhara-sudhāpāna-śālīne vanamāline.

Translation
To śrī kṛṣṇa, whose eyes are beautiful like lotus flowers, who delights in playing the flute, who drinks the nectar of Radharani's lips, and who is garlanded with forest flowers, I offer my respectful obeisances.    


श्रीपद्यवाली श्लोक ३ (छन्द : शार्दूलविक्रीड़ितम)
भक्तिप्रह्व-विलोकन-प्रणयनी नीलोत्पल-स्पर्धिनी 
ध्यानालम्बनतां समधिनिरतैर्नीते हिताप्राप्तये। 
लावण्येकमहानिधी रसिकतां राधादृशोस्तनवती 
युष्माकं कुरुतां भवार्तिशमनं नेत्रे तनूर्वा हरेः। 

अनुवाद 
भगवान श्रीकृष्ण के नेत्रयुगल अथवा श्रीविग्रह, जिनको भक्तगण प्रेमपूर्ण दृष्टि से देखते रहते हैं, जो नीलकमल के सुन्दरता को म्लान कर देते है, शुभता प्राप्ति के लिए जिन पर योगीगण ध्यान करते हैं, जो सुंदरता का एक महान सागर है, और जो राधारानी की आँखों को प्रेमामृत से भर देता है, वह आपके समस्त भौतिक कष्टों का शमन करे।


śrīpadyavālī Verse 3 (meter: (śārdūlavikrīr̤itama)
bhaktiprahva-vilokana-praṇayanī nīlotpala-spardhinī 
dhyānālambanatāṃ samadhiniratairnīte hitāprāptaye. 
lāvaṇyekamahānidhī rasikatāṃ rādhādṛśostanavatī 
yuṣmākaṃ kurutāṃ bhavārtiśamanaṃ netre tanūrvā hareḥ.

May Lord Hari's eyes or form, on which the devotees lovingly gage, which rivals the splendor of blue lotuses, on which the yogis meditate to achieve auspiciousness, which is a great ocean of handsomeness, and which fills Radharani's eyes with the nectar of love, quell for you the sufferings of material life. 


Uttamasloka Kathamritam

उत्तमश्लोक कथामृतम उत्तमश्लोक कथामृतम श्रील प्रभुपाद और महान आचार्यों के मार्गदर्शन...